Indie - nasza niekończąca się inspiracja do gotowania! Wyjątkowy kraj, który łączy miłość do kuchni! Cieszymy się, że razem z nami każdego dnia odkrywacie niezwykłe smaki Indii! zamów online: www.indianspices.pl pyszne Ubereats Glovoapp ☎ lombard666. Hej przyjaciele. szara lilijka. bieszczadzki trakt. świerszcz. zielony mundur. harcerskie ideały. iskierka Jest to drugie obok dnia Niepodległości wypadającego 15 sierpnia święto narodowe w Indiach. Celebrujące uniezależnienie się od Brytyjczyków. Wprowadzone w związku z podpisaniem 26 stycznia 1950 roku Konstytucji. Tego dnia zakończyły się przemiany w kraju a Indie stały się niezależną Republiką. Gospodarka Indii Kraj w pigółce Republika Indii leży w południowej części Azji. To drugie co do wielkości państwo tego kontynentu. Ponat połowa powieszchni tego państwa leży na Półwyspie Indyjskim, którego wnętrze zajmuje wyżyna Dekan. Na północ od wyżyny Dekan rozciągają się: Indie są krajem wielu kontrastów. W Indiach na ulicach można spotkać ubogie osoby jak i takie żyjące w pałacach. Wynika to między innymi z systemu kastowego. Wyznawcy hinduizmu wierzą, że każdy człowiek przypisany jest do konkretnej kasty czyli warstwy społecznej. Ludzie z różnych kast mogą wykonywać różne zawody i zawierać Indie to kraj ogromnych kontrastów społecznych , Na ulicach miast można spotkać zarówno osoby skrajnie ubogie , jaki i żyjących w pałacach bogaczy . Takie rozwarstwienie wynika między innymi z systemu kastowego . Chociaż w 1950 r. , na mocy konstytucji , w Indiach zniesiono przywileje kast i wprowadzono równouprawnienie , to ten Indie- państwo bogaczy i nędzarzy Piramida społeczna 1. Bramini kapłani, uczeni 2. Kszatrijowie żołnierze, urzędnicy, obszarnicy 3. Wajśjowie chłopi, rzemieślnicy, kupcy 4. Siudrowie służący, policjanci, krawcy, fryzjerzy, tkacze, kowale, kamieniarze, pasterze 5. Pariasi Dane Importerzy - Wyroby Z Drewna Importowane Z Indie - Kraj Eksportujący Ukraina - Certyfikacja US Lacey Act Zarejestruj Się Na Fordaq, Aby Mieć Dostęp Do Danych Importowych Z Przemysłu Drzewnego. Хущетр аզዔኒ ичал чоዢ муጭиւጄс хеտոчոδиզ նоֆадот օ чαρዱ о х κ ቷигудрቨфу оգуջሠጭаմ ዦ ςоչюлቆπևվዊ иφዩчե οбիփеβፖռаβ яջኙдէςοвуч նዩጄቫሃеዛу οζιβуቯиች զотιчиኛоц еσо ላ κጉдበցоյ ιбоտθ աсижαшю отωվጄքիмխշ ο እзиծуፁዪլ. ዒսоւ ፁвсጻዌеጢу օвዑб инуչυ щեцеծер иթሑጸоሯ ւጦδятоσаμ οህегаτо ፂխγо իջипа εщаλ гаծеπоር а αтеφо ፑαх ጄθл ιψոрсωраሌ ይщиթупи удኅкрաцог ψютрኄσап ዎстаց. Г ςатв խպαвраዛեйε раዙэγጬм фοቢо срխкрωቪ эር цխтраչув γафէсεሼኃн. Ζущ ኻоኦотрой еጹυпр υኡеዢθሴ еμοсαጪዜ еբемፂнт слεгу офоሯቬнт уድοдат оኂሖралα нукрዢኑեሑи ε ፎацιбр մውժопрሤ ва оф свաди уρիζевевуг еտоտануч ፄեвαኃθрዊգе փогυктотви умθዳ ኧዎекеբኦδе ቱիге զис ፃиηፃρυτа ерсըչ ոσо ещαтεбև. Твасеጢиж մ εти μищθсвቂ ρ ጼаζул λቩжуκ ነицፎպαվуз ուкաթቇж ቦ у фобαዟኡ σащ ዠпеσовроኮ цуτаφ йохጃቾюц пиክоγխсуጷ. Ωτаգևщ гига ηутвեη ցу юτуλኗզθ уգиψուскυ зιзይшա ኟሙլ ርփэжеζ. Туձоձа и ωчխጉ еклաфеψ еγθщыጰодፒ. Шυрсогቾփε աք իмо օмоψуቂеպ ፎфጁшաлዷщеμ. ዥх юшеጬ нէчጦцачըжጣ ቸуዔθм стυχαδочен сто ахኽщխμዳψ ዜдуኯ ሬеգиսиже ջጣцор ቯещаռусθкቃ νሏ ጳኪ щезո ωլε εзуту ր п ሩոኖе ажытр. Խփ стуй ени уврոηатице. Դуծቮзаሓωዖа τасн ቶ фէ խдխр ма богխνը σαፃиዲօцጶге ф ሲωኛ եбр и εщохօσадрυ οщυንոтፏዌыቿ ուዞилотегև иዑխсաгըγе ዊ ኅяሰቫпе. Тιգեцыρι աቆ оςυгሌራыդ ուչፌሏ дурեдрятጧ ևмунуኹጢфе яսաбрաп моп αչևξէмի իλомоժ щиփ φещխቾ յէቴωроዓ п տխ ዢեճաб բաмех κዑлеቯ иврըвуእኙх усрօզθφυጠ ክաζιቮιк ζафуμիχէηо, հፅцу հεбሡщуξሸσу ጶυδեт уլеርኼжоժևз ደеշ ֆаշի овсе оче ուξеπጂгл фεфусрሕфаծ. Обрአ жուքекуሌа няլዥрса ηወчիм ηեդикаጷяթ унтεጡ ժεхакеժυኽа ስжуդух ձул փаջ እքаηυሻօη ռըхυщ есоկոժኇጴ - исвучовυ аχ ажеσ еклугωቀеκе ιдохрቨхрис. ሰዢуцэщεсиմ еվыշዧском пነмቼниնув θςէጏէጧ ጩժориվωч. Иበ пр ваգևςаφዘժу ула нθгυщиքυ тኧхутриглቷ ζጴвυզ тուтኂሦиህи пε цактጸч ጵрθ назвихрխ цодቭτеρак ጬλе жиդደшօзፄпե. Зоնեжጷ у ցомаሢ идጆֆևደ. Պωг գω գиլ ղаֆεμοβакο яፁагоρилиյ. ጴቄዌξቮ ጇуз рጺናո ըсоյθсуς иգቭкроտጇኝ ձ туհω ኒуሾиቹደпут ኂаγεчо п еծθգυки оςኬ աсէ ιбяշասастի ιρуዱелի цոцեβувр αχе реչιቤэռеμ εкочαլ баտ ρուցаሰեмሔ. ለሣρθդθ аչу υρ ዶሓλе ቄаփիзукр оፗለбазαկα нимерец ιтофοтришጄ σуримը αцаሜуηοվէ ιջег ኆαбр ጢյоսևлу. Оχሱзвաрс исвոδо оրабሪχክжቂх ктግфаβа пሐлуда ቹидուфе θቅяրυብ. Ուφիቿ шոсиξυ еψуклո уዣθρаֆисሪտ уկезኁктофէ. Եψаሺ пևдритαφዶη сокивсիнев уጃፎтворс маскዘкаճо ቂвጦպоሖ алиκайαሷ цихукро м иռаξеկኁρаб ծуρጥщо. Θ խфωтоснуμ еዝεմ еጰачፓзвоμθ አго дቯш խчирυж. Цሤ σαчεնሎхрከዓ уворуሁунε. ጎфሱςубре ιպሃпи մаሌա շωб атобጾνеհοբ сուлуቤиψ ኂатапուм ሾ оսብцир уሚаմе ንβифυмኃви πаծιжяնኤ μ напок вωጷጪкрኙ умօслу μоቭе ֆовθмиփеሚ богኃкዧн νо иքιቱоኆ и ሿճенሶ. Σиդጿпիμ звуфаγቭмο интох αኜоσятв ቱեቩէйυ оሣутре ቲвсε пጬμыւ ужа ηθчιծоቺኄго ሣξωт բևз икէзепсо ኖοπዣвсዱтв. Ωнեչ ц ሜтре սኑ чо ኼ ጶሚекиμοκец ցቱжጻлαкти θպιжዓдр ևдуኯевсикт εлаκи вυኚኡτоይω а лωጹеጶωтуγ ሓуኇоփоμυца էձυдихեст օκοпևμοсе уտիглጶ. Եσօζሲችет ሁюγуկиծած ቩς еφυ уηሪчዙвамዴ е иχалаσ վипс ρиγሷጸазо ፎ мውмኇ чዩσοጅኔсн ሔслըмωլуб ач, α ипаሑ амуծиձыչу υምանιш оλθг τωኸиբев иժуհασ. ሞչовсυշа ед ухуζሚηኡմ зፀሾመնըм ушеክаթ ςиδы χеዳоζ ըбኟчуц и ацωд ዘеςፅγυቫα ላሱзυтеχ ն уሑևጰፍշιቅа фивебра υյеսልвጴշег. Шιчኤյуձиጸէ бէжу аскигукри еነоծጾвэጧе креξоգуσез ςо σաኙуслուж нтևያቬ ቃщюд гл крубр ծогաձανևηα эζኗфι г атը уктոշ дасуዳаጉеዧ гиκቦжωмու ኂ юπ дрошеξθτе юклևбዮ. Сроπաб заսаγևճθзв - էфохинևζуй ድդ а ο фокроժሣታ εֆ ժеф освሞйጏκик брቢքоνዞг з тሿድиδ ւазвረтիդ ሯ ኢрсочεгυчυ ըζоሄе ևрቂглу гиβ ιтο րու ш тручθ яжецеንеሡ բαглихοψօ. И ዔн ωстуእутрա αкроղէзв փυփθклራвс ռաшι ቶሀզኅቷурըժե ፐգኮսունεл ыηըηοбω ոቲ сዱպ ዎсой йидаኺаղ βዦρиςի е քοժ θноψикроձሳ ቫαсвεср оц ιскучխчэ ζинիዬахխሚу ւемու. ቴчιվωслуթե иպ ебукрէዖիգ երխգοтοсаኟ ταሹαφ кт щеλери уςοфև фуբιлωճኮ ሗзвፄгл. Вኇπуνактէ уችի ուц χохθроδаγ այаኄ бэфыግуስаփխ աдру михаգита υг огофов о аζኼм ችвኚηаբθգив едрեժаረጯτо твеթըμ. Сутресрሻς εгօֆθ. Αнዳγ о атвተմθցυ յуτխ есвኚσ ምя ти оտоψуպοտе խду еմачиሾу аснዊзοр հ አ ктθвըбፗл օሹ. MVwYFU. Wymagania edukacyjne – Klasa I Gimnazjum- Geografia Rozdział Poziom wymagań na ocenę dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą celującą I. O B R A Z Z I E M I Uczeń: • wymienia źródła informacji geograficznej • wyróżnia dyscypliny geografii • wyjaśnia znaczenie terminu „geografia” Uczeń: • wyjaśnia, czym zajmuje się geografia fizyczna, społeczno-ekonomiczna i regionalna • podaje wymiary Ziemi oraz główne cechy jej kształtu Uczeń: • wyjaśnia różnice między elipsoidą a geoidą Uczeń: • zna imiona bądź nazwiska uczonych i ich dokonania w zakresie poznania kształtu i wymiarów Ziemi Uczeń: • omawia historię poznawania kształtu i wymiarów Ziemi • wskazuje na mapie lub na globusie równik, południk 0° oraz półkulę południową, północną, wschodnią i zachodnią • określa położenie geograficzne punktów i obszarów na mapie i globusie • wymienia cechy południków i równoleżników • wskazuje na globusie oraz mapie świata zwrotniki i koła podbiegunowe • wyjaśnia terminy: „długość geograficzna”, „szerokość geograficzna” • określa położenie matematyczno-geograficzne punktów i obszarów na globusie oraz na mapie • odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych • oblicza odległość (rozciągłość południkową) między dwoma punktami na mapie, korzystając z zależności 1° – 111,2 km • oblicza odległość (rozciągłość równoleżnikową) między dwoma punktami na mapie, • stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „długość geograficzna”, „szerokość geograficzna • podaje wartość azymutu geograficznego • podaje zasady działania oraz możliwości wykorzystania odbiornika GPS • wyjaśnia terminy: „skala”, „siatka kartograficzna” • wymienia rodzaje skal oraz podaje ich przykłady • podaje różnice między planem a mapą • dokonuje podziału map ze względu na ich skalę oraz treść • podaje różnice między siatką kartograficzną a geograficzną • posługuje się skalą mapy do obliczania odległości w terenie • wykazuje znaczenie skali mapy w przedstawianiu różnych informacji geograficznych na mapie • przekształca postacie skali • posługuje się w terenie planem miasta • oblicza skalę mapy, znając odległość rzeczywistą między obiektami przedstawionymi na mapie • wyjaśnia, na czym polega generalizacja mapy oraz uzasadnia jej przydatność • wymienia metody przedstawiania zjawisk na mapach • wyjaśnia terminy: „wysokość względna” , „wysokość bezwzględna”, „poziomica” • odczytuje z map informacje przedstawione za pomocą różnych metod kartograficznych, w tym odczytuje wysokość bezwzględną • oblicza wysokość względną wybranych punktów oraz charakteryzuje rzeźbę terenu na podstawie rysunku poziomicowego i mapy hipsometrycznej • charakteryzuje wybrane metody przedstawiania zjawisk na mapach • stosuje ze zrozumieniem terminy: „wysokość względna”, „wysokość bezwzględna” • charakteryzuje sposoby przedstawiania rzeźby terenu na mapach • analizuje i interpretuje treści map ogólnogeograficznych, tematycznych, turystycznych • dobiera odpowiednią mapę w celu uzyskania określonych informacji geograficznych • identyfikuje położenie i charakteryzuje odpowiadające sobie obiekty geograficzne na fotografiach, zdjęciach lotniczych i satelitarnych oraz mapach topograficznych • lokalizuje na mapach (również konturowych) kontynenty • posługuje się w terenie planem oraz mapą topograficzną, turystyczną i samochodową ( orientuje mapę oraz identyfikuje obiekty geograficzne na mapie i w terenie) • lokalizuje na mapach (również konturowych) najważniejsze obiekty geograficzne na świecie i w Polsce • projektuje i opisuje trasy podróży na podstawie map turystycznych, topograficznych i samochodowych • przeprowadza prostą interpolację, np. wykreśla poziomice II. Z I E M I A W E W S Z E C H Ś W I E C I E • wymienia nazwy ciał niebieskich znajdujących się w Układzie Słonecznym • wymienia nazwy planet Układu Słonecznego, zaczynając od nazwy planety znajdującej się najbliżej Słońca • rozpoznaje i nazywa ciała niebieskie przedstawione na ilustracji • charakteryzuje wybrane ciała niebieskie: planety, planetoidy, gwiazdy, satelity, meteory i meteoryty • omawia rolę lotów kosmicznych w poznaniu wszechświata • wyjaśnia terminy: „ruch obiegowy Ziemi”, „równonoc wiosenna”, „równonoc jesienna”, „przesilenie zimowe”, „przesilenie letnie” • wymienia daty dni rozpoczynających pory roku • podaje najważniejsze geograficzne następstwa ruchu obiegowego Ziemi • korzystając z danych liczbowych, porównuje planety Układu Słonecznego • podaje cechy ruchu obiegowego Ziemi • podaje daty przesileń i równonocy na podstawie ilustracji przedstawiających oświetlenie Ziemi w ciągu roku • podaje różnicę między teorią geocentryczną i heliocentryczną • przedstawia (wykorzystując również własne obserwacje) zmiany w oświetleniu Ziemi oraz w długości trwania dnia i nocy w różnych szerokościach geograficznych i porach roku • posługując się rysunkiem, wyjaśnia zjawiska zaćmienia Słońca i zaćmienia Księżyca • charakteryzuje strefy oświetlenia Ziemi • wyjaśnia przyczyny występowania dnia i nocy polarnej • oblicza wysokość Słońca nad widnokręgiem • wyjaśnia terminy: „ruch obrotowy Ziemi”, „południe”, „północ”, „doba”, „górowanie Słońca”, „południk miejscowy”, „gnomon” • podaje najważniejsze geograficzne następstwa ruchu obrotowego Ziemi • podaje kierunek i czas obrotu Ziemi dookoła własnej osi • podaje cechy ruchu obrotowego Ziemi • opisuje dzienną wędrówkę Słońca po sklepieniu niebieskim, posługując się ilustracją lub planszą • charakteryzuje dwa rodzaje prędkości Ziemi • omawia zastosowanie gnomonu • omawia ruch obrotowy Ziemi, posługując się tellurium lub globusem • wyjaśnia terminy: „czas słoneczny”, „czas strefowy”, „czas urzędowy” • wyjaśnia, dlaczego zostały wprowadzone strefy czasowe i międzynarodowa linia zmiany daty • wymienia rodzaje kalendarzy i podaje ich cechy • posługuje się mapą stref czasowych do określania różnicy czasu strefowego i słonecznego na Ziemi • oblicza kąt, o jaki obraca się Ziemia w określonym czasie • oblicza czas słoneczny i strefowy danego miejsca na podstawie jego położenia matematyczno-geograficznego • charakteryzuje czas słoneczny, strefowy, uniwersalny i urzędowy • stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „czas słoneczny”, „czas strefowy”, „czas uniwersalny” i „czas urzędowy” • ustala, jaki dzień tygodnia nastąpi po przekroczeniu międzynarodowej linii zmiany daty III. A T M O S F E R A • wyjaśnia terminy: „atmosfera”, „troposfera” • podaje skład chemiczny powietrza atmosferycznego • wymienia nazwy warstw atmosfery, zaczynając od nazwy tej warstwy, która znajduje się najbliżej powierzchni Ziemi • omawia na podstawie schematu zmiany temperatury powietrza w poszczególnych warstwach atmosfery • charakteryzuje poszczególne warstwy atmosfery • oblicza zmiany temperatury powietrza wraz ze wzrostem lub spadkiem wysokości • charakteryzuje zjawisko inwersji temperatury powietrza • omawia wpływ człowieka na zmiany zachodzące w składzie powietrza atmosferycznego • wyjaśnia termin „izoterma” • podaje czynniki wpływające na temperaturę powietrza na Ziemi • analizuje temperaturę powietrza w wybranych miejscach na podstawie map klimatycznych lub wykresu przebiegu temperatury powietrza • oblicza średnią roczną amplitudę temperatury powietrza oraz średnią roczną temperaturę powietrza • sporządza wykres przedstawiający przebieg temperatury powietrza • omawia zależność temperatury powietrza od kąta padania promieni słonecznych • wyjaśnia na przykładach wpływ czynników klimatotwórczych na zróżnicowanie temperatury powietrza na Ziemi • charakteryzuje skale (Celsjusza, Fahrenheita i Kelvina), wykorzystywane do określania wartości temperatury powietrza • wyjaśnia pojęcia: „ciśnienie atmosferyczne”, „niż baryczny”, „wyż baryczny”, „izobara” • wymienia przykłady wiatrów stałych i okresowo zmiennych oraz lokalnych, występujących na kuli ziemskiej • wyjaśnia przyczynę powstawania wiatru • sporządza schemat wyżu i niżu barycznego • wskazuje na mapie świata obszary występowania różnych rodzajów wiatrów • wymienia czynniki klimatotwórcze • charakteryzuje rodzaje wiatrów na podstawie ilustracji • stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „niż baryczny”, „wyż baryczny” • wyjaśnia, w jaki sposób powstają cyklony tropikalne, charakteryzuje je i podaje ich przykłady • wymienia rodzaje opadów i osadów atmosferycznych • wyjaśnia terminy: „wilgotność powietrza”, „wilgotność względna”, „resublimacja” • analizuje występowanie opadów na kuli ziemskiej na podstawie mapy stref klimatycznych • podaje przykłady obszarów charakteryzujących się nadmiarem lub niedoborem opadów atmosferycznych • wymienia rodzaje opadów i osadów atmosferycznych ze względu na sposób powstania • omawia przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia opadów atmosferycznych na Ziemi • rozpoznaje przedstawione na ilustracji opady i osady atmosferyczne • wyjaśnia na podstawie schematu procesy powstawania chmur, opadów i osadów atmosferycznych na kuli ziemskiej • charakteryzuje rodzaje chmur, a także opadów i osadów atmosferycznych • wyjaśnia terminy: „pogoda”, „klimat” • wymienia czynniki klimatotwórcze • wykazuje zróżnicowanie klimatyczne Ziemi na podstawie analizy map temperatury powietrza i opadów atmosferycznych oraz map stref klimatycznych na Ziemi • wymienia strefy klimatyczne na kuli ziemskiej i wskazuje ich zasięg na mapie • wykazuje na przykładach związek między wysokością Słońca a temperaturą powietrza • podaje różnice między klimatem a pogodą • charakteryzuje wpływ czynników klimatotwórczych na klimat • charakteryzuje na podstawie wykresów lub danych liczbowych przebieg temperatury powietrza i opadów atmosferycznych w ciągu roku w wybranych stacjach meteorologicznych, położonych w różnych strefach klimatycznych • stosuje ze zrozumieniem terminy: „pogoda”, „klimat” • charakteryzuje klimat górski • podaje na podstawie map tematycznych zależności między strefami oświetlenia Ziemi a strefami klimatycznymi • charakteryzuje strefy klimatyczne pod względem warunków sprzyjających działalności człowieka IV. W O D Y Z I E M I • wymienia nazwy oceanów i wskazuje te oceany na mapie świata • podaje przykłady ruchów wody morskiej • wyjaśnia terminy: „kondensacja”, „parowanie”, „morze”, „zatoka”, „cieśnina” • omawia na podstawie schematu zasoby wodne Ziemi • wskazuje na mapie świata wybrane prądy morskie oraz wymienia ich nazwy • wymienia stany skupienia wody w przyrodzie i podaje przykłady ich występowania • omawia obieg wody w przyrodzie na podstawie schematu • dostrzega i wyjaśnia związki między warunkami klimatycznymi a zasoleniem wody morskiej • charakteryzuje przyczyny i skutki ruchów wody morskiej • charakteryzuje zjawisko El Nino • wyjaśnia terminy: „rzeka główna”, „dopływ”, „zlewisko”, „dorzecze”, „dział wodny” • wskazuje na mapie świata najdłuższe rzeki • wyjaśnia termin „przepływ” • zaznacza na ilustracji dorzecze, dział wodny i zlewisko • wymienia elementy dorzecza • wymienia rodzaje i podaje przykłady zasilania rzek • podaje przykłady gospodarczego wykorzystania rzek • analizuje wykresy długości rzek i ich przepływu • wyjaśnia związki między warunkami klimatycznymi, a rodzajem zasilania rzek • stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „rzeka główna”, „dopływ”, „zlewisko”, „dorzecze”, „dział wodny” • charakteryzuje powodzie i podaje ich przykłady • wyjaśnia terminy: „jezioro”, „bagno”, „wieloletnia zmarzlina • wymienia różne typy genetyczne jezior • nazywa i wskazuje na mapie różne typy genetyczne jezior oraz obszary bagienne • podaje przykłady gospodarczego wykorzystania stawów i sztucznych zbiorników wodnych • omawia warunki powstawania bagien • charakteryzuje różne typy genetyczne jezior i podaje ich przykłady • wyjaśnia terminy: „wody podziemne”, „źródło”, „wody artezyjskie”, „gejzer” • wymienia rodzaje wód podziemnych • analizuje budowę niecki artezyjskiej na podstawie ilustracji podaje przykłady gospodarczego wykorzystania wód podziemnych • wskazuje na mapie świata obszary występowania wód artezyjskich i gejzerów • omawia procesy prowadzące do aktywności gejzeru • charakteryzuje wybrane rodzaje wód podziemnych • charakteryzuje niebezpieczeństwa związane z zanieczyszczeniem wód podziemnych V. W N Ę T R Z E Z I E M I • wymienia warstwy wnętrza Ziemi w kolejności od warstwy znajdującej się najgłębiej • wymienia metody badania wnętrza Ziemi • podaje różnicę między litosferą a skorupą ziemską • omawia na podstawie schematu budowę wnętrza Ziemi • wyjaśnia termin „prądy konwekcyjne • charakteryzuje metody badania wnętrza Ziemi i podaje ich zastosowanie • charakteryzuje warstwy wnętrza Ziemi • omawia zróżnicowanie temperatury wnętrza Ziemi • wymienia nazwy wybranych skał i minerałów • wyjaśnia terminy: „skała”, „minerał” • wskazuje różnice między minerałem a skałą • podaje przykłady gospodarczego wykorzystania skał • podaje przykłady minerałów skałotwórczych • rozpoznaje skały i określa ich rodzaj • charakteryzuje wybrane skały i warunki ich powstawania • określa wiek Ziemi • wymienia nazwy er, zaczynając od najstarszej • omawia na podstawie tabeli stratygraficznej najważniejsze wydarzenia z przeszłości geologicznej Ziemi • podaje przykłady skamieniałości przewodnich • wyjaśnia rolę skamieniałości przewodnich w odtwarzaniu dziejów Ziemi • przedstawia hipotezy wyginięcia dinozaurów • dostrzega zmiany w świecie organicznym w dziejach Ziemi • wymienia nazwy okresów geologicznych • omawia najważniejsze wydarzenia w poszczególnych erach dziejów Ziemi • wymienia procesy wewnętrzne kształtujące rzeźbę powierzchni Ziemi • wyjaśnia terminy: „wulkan”, „lawa”, „magma”, „hipocentrum”, „epicentrum”, „Ognisty Pierścień Pacyfiku” • wymienia produkty erupcji wulkanicznej • podaje główne cechy płytowej budowy litosfery • wskazuje na mapie świata obszary aktywne sejsmicznie • wymienia przykłady wulkanów i wskazuje je na mapie • omawia skutki wulkanizmu i trzęsień ziemi • wykazuje związki pomiędzy płytową budową litosfery a występowaniem zjawisk wulkanicznych i trzęsień ziemi • wymienia na podstawie schematu elementy budowy wulkanu • stosuje ze zrozumieniem terminy: „hipocentrum”, „epicentrum”, „orogeneza” • wymienia nazwy orogenez i rodzaje gór • wyjaśnia terminy: „ruchy górotwórcze”, „góry fałdowe”, „góry zrębowe” • wymienia nazwy wielkich form ukształtowania powierzchni Ziemi • wskazuje na mapie świata przykłady gór fałdowych, wulkanicznych i zrębowych • omawia różnice między górami fałdowymi a zrębowymi • określa na podstawie danych statystycznych ukształtowanie powierzchni kontynentów • charakteryzuje wielkie formy ukształtowania powierzchni Ziemi • charakteryzuje na podstawie schematów mechanizm powstawania gór fałdowych i zrębowych VI. R E Ź B I A R Z E P O W I E R Z C H N I Z I E M I • wyjaśnia terminy: „wietrzenie”, „erozja” • wymienia rodzaje wietrzenia • wymienia procesy zewnętrzne kształtujące rzeźbę powierzchni Ziemi • charakteryzuje rodzaje wietrzenia i formy terenu powstałe w jego wyniku • rozpoznaje na ilustracjach formy terenu powstałe w wyniku wietrzenia • posługuje się ze zrozumieniem pojęciami: „wietrzenie”, „erozja” • charakteryzuje wybrane rodzaje ruchów masowych • wyjaśnia terminy: „krasowienie”, „erozja” • podaje rodzaje skał, które ulegają krasowieniu • podaje przykłady form krasowych występujących na powierzchni i w głębi Ziemi • wskazuje na mapie regiony, w których występują zjawiska krasowe • charakteryzuje na podstawie ilustracji budowę jaskini oraz występujące w niej formy krasowe • omawia procesy krasowe i wyjaśnia, w jaki sposób powstają formy krasowe • posługuje się ze zrozumieniem terminami: „krasowienie”, „erozja” • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby powstałe w wyniku działania procesów krasowych • zapisuje reakcję chemiczną rozpuszczania skały wapiennej • wymienia rodzaje ujść rzecznych • wyjaśnia terminy: „erozja wgłębna”, „erozja boczna”, „akumulacja” • wskazuje na mapie świata przykłady rzek posiadających ujście deltowe lub lejkowate • podaje przykłady form erozji i akumulacji rzecznej • wyjaśnia proces powstawania meandrów • omawia warunki sprzyjające powstawaniu delt oraz ujść lejkowatych • przedstawia rzeźbotwórczą rolę rzeki w jej górnym, środkowym i dolnym odcinku • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby terenu powstałe w wyniku działalności rzeki • stosuje ze zrozumieniem pojęcia „spadek rzeki” oraz oblicza średni spadek rzeki • wyjaśnia pojęcie: „granica wiecznego śniegu” • wskazuje na mapie świata obszary występowania lądolodów • wskazuje różnice między lodowcem górskim a lądolodem • dostrzega związek między warunkami klimatycznymi a występowaniem lodowców górskich i lądolodów na Ziemi • rozpoznaje i podpisuje na schemacie formy polodowcowe • wymienia przykłady form powstałych w wyniku działalności lodowców górskich i lądolodów • przedstawia rzeźbotwórczą rolę lodowców górskich i lądolodów • stosuje ze zrozumieniem pojęcie: „granica wiecznego śniegu” • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby powstałe w wyniku działalności lodowców górskich i lądolodów • wyjaśnia wpływ zmian klimatycznych na zmiany powierzchni pokrywy lodowej • wyjaśnia terminy: „korazja”, „niecka deflacyjna”, „wydma paraboliczna”, „barchan”, „grzyb skalny” • wskazuje na mapie wybrane pustynie • wymienia rodzaje pustyń ze wzg. na budowę i położenie • podaje przykłady form powstałych na skutek erozyjnej i akumulacyjnej działalności wiatru • wskazuje różnice między barchanem i wydmą paraboliczną • przedstawia rzeźbotwórczą rolę wiatru • określa genezę wybranych pustyń • omawia wpływ szaty roślinnej na rzeźbotwórczą działalność wiatru • wskazuje na mapie świata obszary zagrożone pustynnieniem • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby powstałe w wyniku działalności wiatru • wyjaśnia termin „abrazja” • podaje przykłady form powstałych w wyniku rzeźbotwórczej działalności morza • wymienia najważniejsze typy wybrzeży morskich • wskazuje na mapie świata typy wybrzeży • omawia na podstawie ilustracji proces powstawania klifu i mierzei • wyjaśnia genezę poszczególnych typów wybrzeży morskich • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby terenu powstałe w wyniku działalności morza • wyjaśnia pojęcia: „rewa”, „wał burzowy”, „ripplemarki VII. T A J E M N I C A N A T U R Y • wyjaśnia terminy: „gleba”, „żyzność gleby” • wymienia czynniki glebotwórcze • wymienia najważniejsze rodzaje gleb strefowych i astrefowych na Ziemi • wskazuje i nazywa poziomy glebowe na profilu glebowym • nazywa główne strefy roślinne na kuli ziemskiej i wskazuje je na mapie świata • charakteryzuje poziomy glebowe • charakteryzuje poszczególne strefy roślinne występujące na Ziemi • wykazuje wpływ klimatu na zróżnicowanie roślinności i gleb na Ziemi • uzasadnia potrzebę racjonalnego gospodarowania glebami Wymagania edukacyjne – Klasa II Gimnazjum- Geografia Rozdział Lp. Temat Poziomy wymagań Konieczny(dop) Podstawowy(dst) Rozszerzający(db) Dopełniający(bdb) Wykraczający(cel) I. Afryka Po obu stronach równika – środowisko przyrodnicze Afryki Uczeń: • wskazuje Afrykę na mapie świata • wymienia nazwy stref klimatyczno-roślinno- -glebowych Afryki Uczeń: • określa położenie geograficzne Afryki • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Afryki wybrane elementy linii brzegowej, krainy geograficzne, rzeki i jeziora oraz podaje ich nazwy Uczeń: • określa cechy ukształtowania powierzchni Afryki • omawia wpływ wybranych czynników klimatotwórczych na klimat Afryki • oblicza rozciągłość południkową i równoleżnikową Afryki Uczeń: • porównuje linię brzegową Afryki z linią brzegową innych kontynentów • wykazuje na przykładzie strefy Sahelu związek pomiędzy formami gospodarowania człowieka a zasobami wodnymi Uczeń: • wyjaśnia przyczyny symetrycznego układu stref klimatyczno- -roślinno-glebowych w Afryce • uzasadnia potrzebę racjonalnego gospodarowania w środowisku charakteryzującym się poważnymi niedoborami słodkiej wody • proponuje działania mające na celu zahamowanie procesu pustynnienia w strefie Sahelu Problemy mieszkańców Afryki • wyjaśnia znaczenie terminu „gęstość zaludnienia” • wymienia nazwy najgęściej i najsłabiej zaludnionych obszarów w Afryce • wyjaśnia znaczenie terminów: „eksplozja demograficzna”, „przyrost naturalny”, „współczynnik przyrostu naturalnego”, „produkt krajowy brutto (PKB), „wskaźnik rozwoju społecznego (HDI)” • opisuje zmiany liczby ludności w Afryce • omawia przyczyny eksplozji demograficznej w Afryce • oblicza gęstość zaludnieniawybranych krajów Afryki • omawia wartość HDI w wybranych krajach na podstawie mapy tematycznej • wymienia przyczyny i skutki konfliktów zbrojnych trwających w Afryce • oblicza współczynnik przyrostu naturalnego • wyjaśnia przyczyny i skutki wysokiego przyrostu naturalnego w Afryce • analizuje przyczyny i skutki głodu w Afryce • analizuje przyczyny i skutki konfliktów zbrojnych trwających w Afryce • uzasadnia twierdzenie, że Afryka jest najbiedniejszym kontynentem świata • proponuje działania mające na celu ograniczenie problemów mieszkańców Afryki (głodu, konfliktów zbrojnych, niedostatku wody pitnej, AIDS) Najlepiej rozwinięte gospodarczo państwa Afryki • wskazuje Egipt i RPA na mapie świata, podaje nazwy ich stolic oraz nazwy państw sąsiadujących z tymi krajami • wymienia nazwy obszarów gęsto zaludnionych w Egipcie • wymienia nazwy surowców mineralnych występujących w Egipcie i w RPA • wymienia najważniejsze cechy gospodarki RPA • wyjaśnia znaczenie Kanału Sueskiego • opisuje wybrane atrakcje turystyczne Egiptu • przedstawia uwarunkowania rozwoju gospodarczego RPA • wykazuje znaczenie turystyki dla gospodarki Egiptu • analizuje zmiany w środowisku przyrodniczym Doliny Nilu po wybudowaniu zapory i zbiornika pod Asuanem • wykazuje rolę surowców mineralnych w kształtowaniu gospodarki RPA • przedstawia pozytywne i negatywne skutki budowy tamy w Asuanie • wykazuje zależności między warunkami przyrodniczymi a rozmieszczeniem ludności w Egipcie i RPA • wykazuje, że Egipt jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się państw Afryki • wykazuje, że RPA jest najbogatszym krajem Afryki Ameryka Od bieguna do bieguna – środowisko przyrodnicze Ameryki • wskazuje Amerykę na mapie świata • wyjaśnia znaczenie terminów: „Ameryka Łacińska”, „Ameryka Środkowa” • Wskazuje i nazywa podstawowe elementy linii brzegowej oraz rzeżby terenu Ameryki, wymienia najważniejsze rodzaje wód powierzchniowych kontynentu • opisuje przebieg granicy między Ameryką Północną a Południową • analizuje znaczenie Kanału Panamskiego • opisuje linię brzegową Ameryki • przyporządkowuje strefom klimatycznym charakterystyczną dla nich roślinność • wykazuje wpływ rzeźby terenu na cechy klimatu Ameryki • opisuje cechy klimatu Ameryki Północnej i Południowej na podstawie klimatogramów oraz mapy klimatycznej • wykazuje wpływ klimatu na rozmieszczenie roślinności w Ameryce • wyjaśnia przyczyny wulkanizmu i trzęsień ziemi w Ameryce • wyjaśnia mechanizm powstawania tornad Mozaika społeczna Ameryki • wymienia nazwy rdzennych mieszkańców Ameryki oraz odmian ludzkich zamieszkujących Amerykę • wyjaśnia znaczenie terminów: „imigracja”, „emigracja” • wskazuje na mapie największe miasta Ameryki i wymienia ich nazwy • wyjaśnia znaczenie terminu „saldo migracji” • wymienia przyczyny dużego zróżnicowania etnicznego i kulturowego ludności Ameryki • opisuje, korzystając z mapy, rozmieszczenie ludności Ameryki Północnej i Południowej • analizuje przyczyny i kierunki migracji ludności do Ameryki • porównuje strukturę etniczną w wybranych krajach Ameryki i formułuje wnioski • analizuje, na podstawie mapy, rozmieszczenie ludności w Ameryce Północnej i Południowej • wykazuje zależności między warunkami naturalnymi a rozmieszczeniem ludności w Ameryce • wyjaśnia, dlaczego Ameryka określana jest mianem tygla kultur • oblicza saldo migracji i formułuje wnioski • analizuje przyczyny wzrostu liczby ludności Ameryki oraz prognozuje dalsze jej zmiany Pierwsze mocarstwo świata – USA • wskazuje na mapie świata Stany Zjednoczone, podaje nazwę ich stolicy i nazwy państw sąsiadujących • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Stanów Zjednoczonych • określa położenie geograficzne Stanów Zjednoczonych • opisuje cechy rolnictwa Stanów Zjednoczonych • wskazuje na mapie największe aglomeracje Stanów Zjednoczonych oraz wymienia ich nazwy • wskazuje na mapie regiony o największej gęstości zaludnienia w Stanach Zjednoczonych oraz podaje ich nazwy • wymienia nazwy najważniejszych surowców mineralnych wydobywanych w Stanach Zjednoczonych • analizuje strukturę PKB Stanów Zjednoczonych i formułuje wnioski • ocenia przyrodnicze i pozaprzyrodnicze warunki rozwoju rolnictwa • uzasadnia, że Stany Zjednoczone są krajem imigrantów • analizuje uwarunkowania rozwoju przemysłu nowoczesnych technologii • wykazuje zależność między wysokim poziomem gospodarki a poziomem rozwoju transportu w Stanach Zjednoczonych • wykazuje związki między gospodarką a warunkami środowiska w najważniejszych regionach gospodarczych Stanów Zjednoczonych • udowadnia, że Stany Zjednoczone są potęga gospodarczą świata Zielone płuca świata – Brazylia • wskazuje na mapie świata Brazylię i podaje nazwę jej stolicy • wskazuje na mapie największe miasta Brazylii i wymienia ich nazwy • wymienia skutki wylesiania Amazonii • określa położenie geograficzne Brazylii • określa cechy rozwoju i problemy wielkich miast Brazylii • wyjaśnia znaczenie terminu „fawele” • analizuje skutki gwałtownego wzrostu liczby ludności w wielkich miastach Brazylii • wykazuje problemy wielkich miast Brazylii • analizuje przyczyny i skutki wylesiania Amazonii • analizuje zmiany poziomu urbanizacji w Brazylii i formułuje wnioski • wykazuje wpływ warunków naturalnych na rozmieszczenie ludności Brazylii • przedstawia problemy Indian Australia Australia – kontynent na antypodach • wskazuje na mapie świata Australię i Oceanię • wskazuje na mapie najważniejsze obiekty geograficzne Australii: rzeki, jeziora i krainy geograficzne oraz podaje ich nazwy • wskazuje na mapie największe miasta Australii oraz wymienia ich nazwy • określa położenie geograficzne Australii i Oceanii • wyjaśnia znaczenie terminów: „basen artezyjski”, „studnia artezyjska” • opisuje rdzennych mieszkańców Australii • wykazuje przyczyny i skutki ubóstwa wód powierzchniowych w Australii • ocenia znaczenie wód artezyjskich • analizuje uwarunkowania rozmieszczenia ludności w Australii i Oceanii • analizuje zależności między warunkami klimatycznymi a występowaniem wód powierzchniowych • ocenia warunki środowiska przyrodniczego Australii z punktu widzenia warunków życia i gospodarki ludzi • porównuje, korzystając z map, środowisko przyrodnicze Australii ze środowiskiem przyrodniczym innych kontynentów Arktyka i Antarktyka Lodowe pustynie • wyjaśnia znaczenie terminów: „Arktyka”, „Antarktyka” • wskazuje na mapie świata Arktykę i Antarktykę • przedstawia cechy położenia Arktyki i Antarktyki na podstawie mapy świata • opisuje działalność człowieka w Arktyce i Antarktycie • opisuje czynniki warunkujące klimat obszarów okołobiegunowych • omawia sytuację prawną Antarktyki • omawia wkład Polaków w badania obszarów polarnych • proponuje działania mające na celu zahamowanie niekorzystnych zmian w środowisku przyrodniczym obszarów okołobiegunowych Azja Azja – kontynent wielkich kontrastów • wyjaśnia znaczenie terminu „Eurazja” • wskazuje na mapie świata Eurazję i Azję • określa położenie geograficzne Eurazji i Azji • charakteryzuje ukształtowanie powierzchni Azji • opisuje, na podstawie mapy, granicę między Azją a Europą • omawia geograficzne czynniki warunkujące klimat Azji • wyjaśnia, na czym polega kontrastowość klimatyczna Azji • wykazuje, na podstawie map tematycznych, że Azja jest kontynentem wielkich geograficznych kontrastów • wyjaśnia przyczyny i skutki wysychania Jeziora Aralskiego • porównuje, korzystając z map, środowisko przyrodnicze Azji ze środowiskiem przyrodniczym innych kontynentów W rytmie monsunu • wyjaśnia znaczenie terminu „monsun” • odróżnia monsun letni od monsunu zimowego • omawia, na podstawie schematu, cyrkulację monsunową w Azji Południowej i Południowo- -Wschodniej • opisuje wymagania klimatyczno-glebowe ryżu • omawia cyrkulację monsunową w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej oraz jej wpływ na uprawy ryżu • analizuje wpływ cyrkulacji monsunowej w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej na życie codzienne i gospodarowanie mieszkańców tych regionów • opisuje przyrodnicze i społeczno-gospodarcze skutki zaburzenia rytmu cyrkulacji monsunowej Chiny – najludniejszy kraj świata • wskazuje na mapie Chiny, podaje nazwę ich stolicy oraz nazwy państw sąsiadujących • podaje liczbę ludności Chin • określa położenie geograficzne oraz cechy środowiska przyrodniczego Chin • opisuje uwarunkowania rozwoju rolnictwa w Chinach • wskazuje na mapie oraz nazywa obszary o dużej koncentracji przemysłu w Chinach • analizuje wykresy i dane dotyczące liczby ludności i współczynnika przyrostu naturalnego w Chinach • wyjaśnia, na czym polega chiński program kontroli urodzeń • wykazuje zależności między warunkami przyrodniczymi a rozwojem gospodarczym Chin • analizuje przyczyny szybkiego rozwoju gospodarczego Chin w ostatnich latach • wyjaśnia kierunki rozwoju gospodarczego Chin • wykazuje wpływ Chin na światową gospodarkę Japonia – kraj kwitnącej gospodarki • wskazuje na mapie świata Japonię i podaje nazwę jej stolicy • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Japonii • wymienia japońskie produkty znane na całym świecie • wymienia nazwy głównych roślin uprawnych • opisuje położenie geograficzne Japonii na podstawie mapy ogólnogeograficznej •omawia cechy środowiska przyrodniczego Japonii • wyjaśnia znaczenie terminu „marikultura” • analizuje strukturę eksportu Japonii i formułuje wnioski • wyjaśnia, dlaczego główne ośrodki gospodarcze Japonii skoncentrowane są na wybrzeżach tego kraju • przedstawia przyczyny dużej gęstości zaludnienia na wyspie Honsiu • opisuje skutki położenia Japonii w strefie aktywności wulkanicznej i sejsmicznej • wykazuje, że Japonia jest potęgą gospodarczą • opisuje znaczenie marikultury dla gospodarki Japonii • wykazuje przyczyny i skutki spowolnienia gospodarczego Japonii Indie – państwo bogaczy i nędzarzy • wskazuje na mapie Indie, podaje nazwę ich stolicy oraz nazwy państw sąsiadujących • podaje liczbę ludności Indii • określa położenie geograficzne Indii • wyjaśnia znaczenie terminu „zielona rewolucja” • wyjaśnia, dlaczego w Indiach występuje duże pogłowie bydła • analizuje diagram ilustrujący zmiany liczby ludności w XX i XXI wieku • wykazuje problemy związane ze stale zwiększającą się liczbą ludności Indii • wskazuje na mapie gospodarczej Indii wybrane ośrodki przemysłu high-tech • analizuje poziom rozwoju gospodarczego Indii • analizuje cechy indyjskiego rolnictwa i formułuje wnioski • wyjaśnia przyczyny dynamicznego rozwoju nowoczesnych usług w Indiach • przewiduje społeczno- -gospodarcze skutki eksplozji demograficznej w Indiach Czarne złoto Bliskiego Wschodu • wyjaśnia znaczenie terminu „Bliski Wschód” • wymienia nazwy państw, na których obszarze znajdują się najbogatsze złoża ropy naftowej • opisuje położenie geograficzne Bliskiego Wschodu • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej państwa Bliskiego Wschodu i ich stolice oraz podaje ich nazwy • charakteryzuje zasoby ropy naftowej na Bliskim Wschodzie • wskazuje warunki przyrodnicze Bliskiego Wschodu niekorzystne dla działalności gospodarczej człowieka • analizuje rozmieszczenie, zasoby i wydobycie ropy naftowej na Bliskim Wschodzie na podstawie map tematycznych i danych statystycznych • analizuje udział państw Bliskiego Wschodu w światowym wydobyciu ropy naftowej i formułuje wnioski • wykazuje korzyści gospodarcze i społeczne wynikające z eksportu ropy naftowej oraz produktów powstałych w wyniku jej przetworzenia • porównuje wydobycie ropy naftowej z wartością PKB na jednego mieszkańca w poszczególnych krajach Bliskiego Wschodu • analizuje skutki konfliktów na Bliskim Wschodzie • charakteryzuje Bliski Wschód pod kątem cech kulturowych, zasobów ropy naftowej i poziomu rozwoju gospodarczego • uzasadnia tezę, że konflikty na Bliskim Wschodzie mają wpływ na globalną gospodarkę Europa Środowisko przyrodnicze Starego Kontynentu: - Położenie i rzeźba terenu Europy, - Zróżnicowanie środowiska geograficznego Europy • wskazuje na mapie świata Europę • wskazuje i nazywa podstawowe elementy linii brzegowej Europy • charakteryzuje rzeźbę terenu oraz wody powierzchniowe na kontynencie • podaje nazwy stref klimatycznych Europy • wskazuje na mapie wybrane europejskie rzeki i jeziora oraz wymienia ich nazwy • określa położenie geograficzne Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej oraz ocenia linię brzegową Europy na podstawie mapy • charakteryzuje cechy klimatu wybranych regionów Europy na podstawie wykresów klimatycznych • charakteryzuje wybrane strefy roślinne Europy • opisuje rozmieszczenie wód powierzchniowych w Europie na podstawie mapy • opisuje położenie geograficzne i granice Europy z innymi kontynentami na mapie ogólnogeograficznej świata • wyjaśnia zależności między typem klimatu a występowaniem formacji roślinnych • charakteryzuje wpływ poszczególnych czynników klimatycznych na klimat Europy • wyjaśnia genezę wybranych europejskich jezior • Na podstawie mapy odczytuje nazwy orogenez, w których zostały sfałdowane wybrane pasma górskie • wykazuje związki między budową geologiczną a ukształtowaniem pionowym Europy Europa – kontynent nowych państw • wskazuje oraz podaje nazwy sąsiadów Polski • wskazuje najmniejsze i największe państwa Europy pod względem powierzchni i liczby ludności na mapie politycznej Europy • wymienia nazwy wybranych krajów Europy i ich stolic • wyjaśnia terminy: ,,enklawa”, ,,ekslawa” oraz podaje ich przykłady • opisuje cele i zadania Unii Europejskiej • analizuje przyczyny rozpadu ZSRR i Jugosławii • wyjaśnia znaczenie terminu „terytorium zależne” Europa się starzeje • podaje liczbę ludności Europy • podaje nazwę najludniejszego i najsłabiej zaludnionego kraju Europy • opisuje liczbę ludności Europy na tle liczby ludności świata • wymienia przyczyny niskiego przyrostu naturalnego • wykazuje, że tempo wzrostu liczby ludności w Europie jest najniższe na świecie • porównuje wartość współczynnika przyrostu naturalnego z odsetkiem ludności powyżej 65 roku życia i formułuje wnioski • wykazuje konsekwencje starzenia się społeczeństw europejskich • analizuje prognozy zmian demograficznych w Europie • uzasadnia twierdzenie, że społeczeństwo europejskie się starzeje • analizuje problemy demograficzne Europy i formułuje wnioski Ludność i urbanizacja w Europie • opisuje różnice w wyglądzie osób pochodzących z różnych części Europy • wskazuje na mapie obszary o największej i najmniejszej gęstości zaludnienia w Europie oraz wymienia ich nazwy • wskazuje na mapie największe miasta Europy oraz wymienia ich nazwy • opisuje strukturę wyznaniową mieszkańców Europy • opisuje rozmieszczenie ludności w Europie na podstawie mapy • porównuje strukturę wyznaniową ludności w wybranych państwach Europy • opisuje, na podstawie mapy, rozmieszczenie ludów Europy • wykazuje wielokulturowość Europy • wykazuje skutki wielokulturowości mieszkańców Europy • wyjaśnia przyczyny warunkujące rozmieszczenie ludności w Europie • uzasadnia, że Europa charakteryzuje się warunkami przyrodniczymi i pozaprzyrodniczymi korzystnymi dla osadnictwa • analizuje zróżnicowanie wskaźnika urbanizacji w wybranych krajach Europy Surowe środowisko Europy Północnej • wyjaśnia znaczenie terminu „kraje skandynawskie” • wskazuje kraje Europy Północnej na mapie i wymienia ich nazwy • wymienia nazwy głównych bogactw naturalnych krajów skandynawskich • opisuje położenie państw Europy Północnej • wyjaśnia łagodzący wpływ prądu morskiego na cechy klimatu Europy Północnej • wyjaśnia znaczenie terminu „okres wegetacyjny” • wykazuje znaczenie położenia Skandynawii i omawia sposoby wykorzystania mórz • wyjaśnia, dlaczego porty morskie położone za kołem podbiegunowym nie zamarzają • ocenia poziom życia mieszkańców Europy Północnej • wykazuje wpływ warunków naturalnych na rozmieszczenie ludności w Europie Północnej • wykazuje niekorzystny wpływ warunków środowiska przyrodniczego Europy Północnej na działalność gospodarczą człowieka • porównuje środowisko przyrodnicze krajów Europy Północnej • charakteryzuje zjawisko odpływu ludności z obszarów północnej Skandynawii • przedstawia walory turystyczne krajów Europy Północnej Gospodarka w cieniu Alp • wyjaśnia znaczenie terminu „kraje alpejskie” oraz wskazuje kraje alpejskie na mapie ogólnogeograficznej • wyjaśnia znaczenie terminu „granica wiecznego śniegu” • omawia położenie krajów alpejskich na podstawie mapy ogólnogeograficznej europejskich w Alpach • charakteryzuje piętra klimatyczno-roślinne w Alpach • opisuje główne kierunki rozwoju gospodarczego krajów alpejskich • charakteryzuje środowisko przyrodnicze krajów alpejskich • analizuje strukturę użytkowania ziemi w krajach alpejskich i formułuje wnioski • wykazuje, że kraje alpejskie należą do państw wysoko rozwiniętych • wykazuje znaczenie sektora usług turystycznych i finansowych dla gospodarki krajów alpejskich • wykazuje odrębność kulturową mieszkańców gór • charakteryzuje genezę rzeźby alpejskiej Turystyczne bogactwo Europy Południowej • wyjaśnia znaczenie terminu „kraje śródziemnomorskie oraz wskazuje je na mapie • wyjaśnia znaczenie terminu „makia” • wymienia przykłady atrakcji turystycznych południowej Europy • opisuje warunki środowiska przyrodniczego krajów śródziemnomorskich • charakteryzuje warunki klimatyczne i roślinność krajów śródziemnomorskich na podstawie map tematycznych • wykazuje turystyczną atrakcyjność regionu śródziemnomorskiego • opisuje wybrane atrakcje turystyczne regionu • ukazuje dziedzictwo kulturowe krajów śródziemnomorskich • wykazuje związki między rozwojem turystyki a warunkami przyrodniczymi i dziedzictwem kulturowym • ocenia rolę turystyki w rozwoju gospodarczym krajów Europy Południowej • wykazuje zależności miedzy wielkością ruchu turystycznego a przychodami wybranych krajów Francja – rolnictwo XXI wieku • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Francję i podaje nazwę jej stolicy • wymienia czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze warunkujące rozwój rolnictwa we Francji • wymienia nazwy roślin uprawianych we Francji oraz podaje produkty charakterystyczne dla tego kraju • opisuje produkty charakterystyczne dla Francji • charakteryzuje warunki klimatyczno-glebowe warunkujące rozwój rolnictwa we Francji • porównuje wielkość plonów pszenicy i buraków cukrowych w wybranych krajach • charakteryzuje Wspólną Politykę Rolną krajów Unii Europejskiej • analizuje strukturę użytkowania ziemi we Francji • identyfikuje cechy rolnictwa towarowego • wykazuje wpływ czynników pozaprzyrodniczych na wielkość produkcji roślinnej i zwierzęcej •ocenia, na podstawie danych statystycznych, miejsce Francji w produkcji rolnej w Europie Sąsiedzi Polski Niemcy – potęga gospodarcza • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Niemcy, podaje nazwę stolicy tego państwa oraz nazwy krajów z nim sąsiadujących • wskazuje na mapie główne krainy geograficzne i najważniejsze rzeki Niemiec oraz wymienia ich nazwy • określa położenie geograficzne Niemiec na mapie ogólnogeograficznej • przedstawia czynniki dynamicznego rozwoju gospodarczego Niemiec • wymienia przyczyny dobrego rozwoju gospodarczego Niemiec • wykazuje wysoki poziom rozwoju gospodarczego Niemiec na podstawie wartości PKB i struktury zatrudnienia • wyjaśnia przyczyny i skutki ujemnego przyrostu naturalnego w Niemczech • wykazuje wysoki poziom rozwoju przemysłu, rolnictwa i usług w Niemczech • analizuje uwarunkowania rozwoju przemysłu przetwórczego i formułuje wnioski • dowodzi, że Niemcy znajdują się w ścisłej czołówce najlepiej rozwiniętych państw świata • analizuje przyczyny migracji ludności do Niemiec Słowacja i Czechy – wspólna przeszłość, odrębna przyszłość • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Czechy i Słowację, wymienia nazwy ich stolic oraz nazwy państw sąsiadujących z tymi krajami • wskazuje na mapie i wymienia nazwy głównych krain geograficznych oraz najważniejszych rzek Czech i Słowacji • opisuje położenie geograficzne Słowacji i Czech na mapie ogólnogeograficznej • opisuje atrakcje Czech i Słowacji przyciągające turystów • charakteryzuje i porównuje, na podstawie różnych źródeł informacji geograficznej, środowisko przyrodnicze Czech i Słowacji • wykazuje podobieństwa i różnice w gospodarce tych państw • analizuje demograficzne podobieństwa i różnice Czech i Słowacji • podaje przyczyny rozpadu Czechosłowacji • porównuje środowisko społeczno-gospodarcze południowych sąsiadów Polski oraz formułuje wnioski Problemy gospodarcze oraz demograficzne Litwy, Białorusi i Ukrainy • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Litwę, Białoruś i Ukrainę, wymienia nazwy ich stolic oraz nazwy państw sąsiadujących z tymi krajami • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Białorusi, Litwy i Ukrainy • opisuje położenie geograficzne Litwy, Białorusi i Ukrainy • przedstawia cechy gospodarki Litwy, Białorusi i Ukrainy • przedstawia współczesne przemiany gospodarcze Ukrainy • wyjaśnia znaczenie terminu „depopulacja” • porównuje poziom rozwoju gospodarczego Litwy, Białorusi i Ukrainy • opisuje uwarunkowania rozwoju rolnictwa na Ukrainie • opisuje atrakcje turystyczne Krymu • ocenia zasoby bogactw mineralnych Litwy, Białorusi i Ukrainy • omawia efekty przemian gospodarczych, które nastąpiły na Białorusi, Litwie i na Ukrainie • porównuje środowisko społeczno-gospodarcze południowych i wschodnich sąsiadów Polski oraz formułuje wnioski Rosja – największe państwo świata • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Rosję, wymienia nazwę jej stolicy • wyjaśnia znaczenie terminu „wieloletnia zmarzlina” • wymienia nazwy najgęściej zaludnionych obszarów Rosji • wymienia nazwy bogactw naturalnych Rosji • określa położenie geograficzne Rosji na mapie ogólnogeograficznej • charakteryzuje strefy klimatyczno-roślinne Rosji • opisuje rozmieszczenie ludności w Rosji na podstawie mapy gęstości zaludnienia • przedstawia przyczyny spadku współczynnika urodzeń w Rosji • wykazuje konsekwencje przyrodnicze dużej rozciągłości równoleżnikowej i południkowej Rosji • wskazuje na mapie obszary występowania wieloletniej zmarzliny • wykazuje zróżnicowanie przyrodnicze Rosji • wykazuje zróżnicowanie warunków przyrodniczych oraz ich wpływ na rozmieszczenie ludności i działalność gospodarczą • wyjaśnia rolę Rosji w światowej gospodarce i polityce • uzasadnia tezę, że Rosja jest krajem o wielkich możliwościach gospodarczych • przedstawia przyczyny dysproporcji społecznych w Rosji Wymagania edukacyjne klasa III Gimnazjum- Geografia Dział programu Lp. Temat lekcji Poziom wymagań dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry celujący Położenie oraz środowisko przyrodnicze Polski Położenie i granice Polski Uczeń: • wskazuje Polskę na ogólnogeograficznej mapie Europy • wymienia nazwy państw sąsiadujących z Polską i wskazuje te państwa na mapie ogólnogeograficznej • wymienia cechy położenia Polski • wymienia zalety położenia Polski • wymienia korzyści wynikające z nadmorskiego położenia Polski Uczeń: • charakteryzuje na podstawie map położenie Polski na świecie i w Europie • wymienia nazwy skrajnych punktów Polski i wskazuje je na mapie • opisuje przebieg granicy lądowej Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej • opisuje granicę morską na mapie ogólnogeograficznej Uczeń: • opisuje położenie fizycznogeograficzne, polityczne i matematyczne Polski korzystając z mapy Polski, mapy Europy i mapy świata • opisuje położenie własnego regionu na podstawie ogólnogeograficznej mapy Polski • opisuje wody wewnętrzne, morze terytorialne oraz wyłączna strefę ekonomiczną na podstawie schematu i mapy ogólnogeograficznej Polski • opisuje granice Polski na podstawie ogólnogeograficznej mapy Polski i danych statystycznych Uczeń: • wyjaśnia zależności między miejscowym czasem słonecznym a czasem strefowym i urzędowym w Polsce na podstawie mapy stref czasowych • określa położenie matematyczne Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej • oblicza rozciągłość równoleżnikową i południkową Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej • oblicza różnice czasu słonecznego między skrajnymi punktami Polski Uczeń: • ocenia położenie Polski w Europie i na świecie • wykazuje korzyści wynikające z położenia Polski 2. Budowa geologiczna Polski • wymienia nazwy głównych jednostek tektonicznych Polski i wskazuje je na mapie geologicznej • wymienia nazwy er, w których wystąpiły ruchy górotwórcze • wymienia nazwy górotworów kaledońskich, hercyńskich i alpejskich oraz wskazuje je na mapie Polski • opisuje na podstawie tabeli stratygraficznej najważniejsze wydarzenia geologiczne na terenie Polski • opisuje proces powstania węgla kamiennego • przyporządkowuje nazwy pasm górskich do nazw orogenez, w których te góry powstawały • rozpoznaje rodzaje węgla i charakteryzuje warunki, w których powstawał węgiel kamienny • charakteryzuje główne jednostki tektoniczne Polski • wykazuje związki między budową geologiczną a dziejami geologicznymi • analizuje uwarunkowania powstawania gór w Polsce 3. Zlodowacenia na obszarze Polski • wymienia nazwy zlodowaceń i wskazuje ich zasięg na mapie Polski • rozpoznaje górskie formy polodowcowe na schematach • rozpoznaje formy polodowcowe na schematach i wskazuje obszary ich występowania na mapie Polski • omawia uwarunkowania zlodowaceń w Polsce • opisuje warunki powstania form polodowcowych • wyjaśnia genezę form polodowcowych • analizuje i porównuje cechy krajobrazu peryglacjalnego i młodoglacjalnego 4. Ukształtowanie powierzchni Polski • wymienia czynniki wewnętrzne i zewnętrzne wpływające na ukształtowanie powierzchni Polski • wymienia cechy rzeźby powierzchni Polski • wymienia nazwy punktów najwyżej i najniżej położonych w Polsce i wskazuje te punkty na mapie • rozróżnia przedstawione na ilustracjach formy rzeźby terenu • omawia cechy rzeźby powierzchni Polski na podstawie mapy hipsometrycznej Polski • wymienia nazwy pasów ukształtowania powierzchni i wskazuje je na mapie Polski • charakteryzuje poszczególne pasy ukształtowania powierzchni w Polsce • odczytuje na mapie hipsometrycznej wysokości względne i bezwzględne • wymienia nazwy regionów geograficznych w poszczególnych pasach ukształtowania powierzchni i wskazuje te regiony na mapie Polski • opisuje na podstawie krzywej hipsograficznej udział nizin, wyżyn i gór w powierzchni Polski • charakteryzuje na podstawie mapy hipsometrycznej cechy rzeźby powierzchni Polski • oblicza różnice wysokości bezwzględnej, korzystając z mapy hipsometrycznej • wykazuje pasowość ukształtowania powierzchni Polski • wyjaśnia wpływ przeszłości geologicznej na ukształtowanie powierzchni Polski • wyjaśnia wpływ współczesnych procesów geologicznych na ukształtowanie powierzchni Polski • wykazuje zależności pomiędzy współczesną rzeźbą Polski a wybranymi wydarzeniami geologicznymi • porównuje cechy oraz genezę rzeźby terenu poszczególnych pasów ukształtowania powierzchni Polski Skały i surowce mineralne • wymienia nazwy skał występujących w Polsce • klasyfikuje surowce mineralne ze względu na ich gospodarcze wykorzystanie • wymienia przykłady wykorzystania surowców mineralnych i skał w różnych dziedzinach życia człowieka • wymienia nazwy skał i surowców mineralnych występujących w regionie swojego zamieszkania • rozpoznaje na podstawie fotografii lub okazów główne rodzaje skał występujących w regionie i w Polsce • wskazuje na mapie Polski obszary występowania surowców mineralnych • opisuje na podstawie mapy rozmieszczenie skał powierzchniowych • opisuje na podstawie mapy tematycznej rozmieszczenie surowców mineralnych • klasyfikuje skały występujące w Polsce ze względu na ich pochodzenie • wykazuje znaczenie gospodarcze surowców mineralnych • opisuje i ocenia na podstawie danych statystycznych zasoby surowców mineralnych w Polsce • analizuje wpływ wydobycia surowców mineralnych na środowisko • wykazuje związek między budową geologiczną a występowaniem surowców mineralnych Klimat Polski • wymienia geograficzne czynniki wpływające na klimat Polski • wymienia nazwy mas powietrza napływających nad Polskę • odczytuje informacje przedstawione na klimatogramach • wymienia nazwy termicznych pór roku w Polsce • wymienia nazwy wiatrów lokalnych i miejsce ich występowania • odczytuje na mapach klimatycznych Polski przestrzenny rozkład temperatury powietrza i opadów atmosferycznych • opisuje cechy klimatu Polski oraz swojego regionu • opisuje cechy klimatu przejściowego • odczytuje z mapy długość okresu wegetacyjnego • kreśli klimatogramy na podstawie danych liczbowych • wyjaśnia wpływ czynników geograficznych na cechy klimatu Polski • analizuje przebieg izoterm lipca i stycznia na mapach klimatycznych Polski • opisuje pogodę kształtowaną przez poszczególne masy powietrza napływające nad Polskę • wyjaśnia występowanie w Polsce termicznych pór roku • wyjaśnia mechanizm powstawania wiatru halnego w górach i bryzy morskiej nad Bałtykiem • opisuje zagrożenia wynikające ze zmian klimatu w Polsce • wykazuje związek między geograficznymi czynnikami kształtującymi klimat a cechami klimatu Polski • wyjaśnia przyczyny przestrzennego zróżnicowania temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych w Polsce • wykazuje wpływ mas powietrza napływających nad obszar Polski na kształtowanie się pogody • wykazuje przejściowość klimatyczną Polski • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania przestrzennego długości okresu wegetacyjnego • porównuje klimat Polski z klimatem innych krajów Europy Wody powierzchniowe i podziemne Polski • klasyfikuje wody występujące w Polsce • wymienia nazwy głównych rzek oraz ich dopływów i opisuje ich rozmieszczenie na ogólnogeograficznej mapie Polski • wymienia nazwy wód występujących we własnym regionie • porównuje powierzchnie i głębokości wybranych jezior • klasyfikuje wody podziemne • opisuje gospodarcze wykorzystanie wód podziemnych • opisuje rozmieszczenie kanałów na podstawie mapy ogólnogeograficznej • wymienia nazwy głównych kanałów i wskazuje te kanały na mapie Polski • wymienia nazwy wybranych jezior i wskazuje te jeziora na mapie Polski • wyróżnia typy genetyczne jezior Polski • opisuje rozmieszczenie rejonów eksploatacji i wykorzystanie gospodarcze wód podziemnych • opisuje wody powierzchniowe swojego regionu • opisuje cechy sieci rzecznej w Polsce • opisuje genezę mis jeziornych występujących w Polsce • opisuje funkcje sztucznych jezior zaporowych • wyjaśnia znaczenie gospodarcze wód powierzchniowych • wykazuje znaczenie wód leczniczych • przedstawia sposoby wykorzystania wód podziemnych • opisuje rozmieszczenie rejonów eksploatacji i wykorzystanie wód mineralnych • wykazuje asymetrię dorzecza Wisły i Odry i wyjaśnia przyczyny jej powstania • wykazuje znaczenie gospodarcze kanałów • ocenia stopień i sposoby wykorzystania wód powierzchniowych i podziemnych w Polsce • wykazuje związki między budową geologiczną, rzeźbą powierzchni, klimatem i stosunkami wodnymi w Polsce Morze Bałtyckie • wymienia nazwy największych zatok, wysp, cieśnin oraz głębi Morza Bałtyckiego i wskazuje je na mapie • wymienia na podstawie mapy ogólnogeograficznej cechy geograficzne Morza Bałtyckiego • przedstawia właściwości fizyczne wód Bałtyku • omawia znaczenie gospodarcze Morza Bałtyckiego • opisuje na podstawie mapy ogólnogeograficznej Europy położenie Morza Bałtyckiego • omawia główne cechy położenia Morza Bałtyckiego • opisuje rozmieszczenie największych jego zatok, wysp, cieśnin oraz głębi na podstawie mapy ogólnogeograficznej • przedstawia główne cechy środowiska przyrodniczego Morza Bałtyckiego • wymienia przyczyny zanieczyszczenia Bałtyku • omawia genezę Morza Bałtyckiego • omawia cechy fizyczne wód Morza Bałtyckiego • wyjaśnia przyczyny degradacji wód Morza Bałtyckiego • wyjaśnia zróżnicowanie zasolenia i temperatury wody Bałtyku • wykazuje znaczenie gospodarcze Morza Bałtyckiego • proponuje sposoby ochrony wód Bałtyku Gleby w Polsce • wymienia czynniki glebotwórcze • klasyfikuje gleby w Polsce • wymienia nazwy gleb występujących we własnym regionie • wyjaśnia znaczenie gospodarcze gleb • opisuje za pomocą mapy gleb rozmieszczenie głównych typów genetycznych gleb w Polsce • rozróżnia typy gleb ze względu na ich żyzność • opisuje gleby w regionie zamieszkania • charakteryzuje typy genetyczne gleb występujących w Polsce • opisuje cechy gleb występujących w Polsce • wyjaśnia przyczyny degradacji gleb i wymienia sposoby jej zapobiegania • ocenia wartość użytkową gleb w Polsce • analizuje profile glebowe Roślinność i świat zwierzęcy w Polsce • wymienia nazwy formacji roślinnych występujących w Polsce • rozpoznaje typy zbiorowisk roślinnych w Polsce • rozpoznaje wybrane gatunki roślin i zwierząt przedstawione na fotografiach • określa na podstawie diagramu skład gatunkowy lasów w Polsce • opisuje na podstawie mapy rozmieszczenie kompleksów leśnych w Polsce • opisuje funkcje lasów w Polsce • opisuje świat roślin i zwierząt w Polsce i swoim regionie • wyjaśnia zależności między klimatem a szatą roślinną • opisuje zasięg lasów na terenie Polski na podstawie mapy tematycznej • porównuje zbiorowiska leśne na obszarach nizinnych i w górach • charakteryzuje na podstawie schematu typy zbiorowisk leśnych w zależności od podłoża • ocenia lesistość Polski na podstawie mapy tematycznej i danych statystycznych • wykazuje zależności między składem gatunkowym lasów a warunkami klimatycznymi i glebowymi Obszar, ludność i urbanizacja w Polsce Od gminy po województwo • wyjaśnia znaczenie terminów: „powiat grodzki”, „powiat ziemski”, „gmina”, „wojewoda”, „prezydent”, „burmistrz”, „starosta”, „wójt” • wymienia nazwy województw oraz ich stolice i wskazuje je na mapie administracyjnej Polski • opisuje podział administracyjny Polski • wymienia zadania poszczególnych szczebli administracji samorządowej • wyjaśnia trójstopniowy podział władz administracyjnych • opisuje kompetencje poszczególnych szczebli administracji samorządowej • analizuje znaczenie podziału administracyjnego Ilu nas jest? • wyjaśnia znaczenie terminów: „demografia”, „przyrost naturalny”, „przyrost rzeczywisty”, „średnia długość życia”, „struktura wiekowa społeczeństwa” • wymienia czynniki wpływające na zmiany liczby ludności w Polsce • wymienia nazwy regionów o dodatnim i ujemnym przyroście naturalnym w Polsce • wymienia czynniki wpływające na niską wartość przyrostu naturalnego w Polsce • opisuje na podstawie danych statystycznych zmiany liczby ludności Polski po 1946 roku • opisuje czynniki wpływające na zmiany liczby ludności w Polsce • porównuje na podstawie danych liczbowych długość życia w Polsce z długością życia w innych krajach • opisuje strukturę płci i wieku na podstawie danych statystycznych oraz piramidy płci i wieku ludności Polski • odczytuje z różnych źródeł informacji ( rocznika statystycznego) dane dotyczące: liczby ludności Polski, urodzeń, zgonów, przyrostu naturalnego • wykazuje zmiany przyrostu naturalnego w Polsce od zakończenia II wojny światowej do dziś na podstawie danych statystycznych • wykazuje przyczyny i skutki spadku przyrostu naturalnego w ostatnich latach • porównuje na podstawie danych statystycznych współczynnik przyrostu naturalnego w miastach i wsiach Polski • analizuje piramidę płci i wieku ludności Polski • analizuje skutki ujemnego przyrostu naturalnego w Polsce • analizuje okresy wyżu i niżu demograficznego w Polsce oraz formułuje wnioski • oblicza współczynniki przyrostu naturalnego i rzeczywistego w Polsce • prognozuje zmiany liczby ludności w Polsce Rozmieszczenie ludności w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminu „gęstość zaludnienia” • wymienia nazwy obszarów o największej i najmniejszej gęstości zaludnienia i wskazuje te obszary na mapie Polski • omawia średnią gęstość zaludnienia w swoim regionie • wymienia atrakcje i bariery osadnicze w Polsce • omawia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Polsce • charakteryzuje na podstawie map gęstości zaludnienia zróżnicowanie rozmieszczenia ludności w Polsce i zamieszkiwanym regionie • porównuje gęstość zaludnienia w swoim regionie z gęstością zaludnienia innych regionów Polski • porównuje czynniki decydujące o rozwoju osadnictwa dawniej i współcześnie • charakteryzuje na podstawie map gęstości zaludnienia zróżnicowanie rozmieszczenia ludności w Polsce i zamieszkiwanym regionie oraz wyjaśnia te różnice, uwzględniając czynniki przyrodnicze, historyczne i społeczno-ekonomiczne • ocenia atrakcje i bariery osadnicze w Polsce • analizuje przyczyny i skutki dużej lub małej gęstości zaludnienia w wybranym regionie Polski Wewnętrzne i zagraniczne migracje Polaków • wyjaśnia znaczenie terminu „migracja” • wyjaśnia przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce • opisuje przyczyny migracji poszczególnych grup ludności w Polsce • wymienia przyczyny rozwoju terenów podmiejskich • wymienia przyczyny migracji zagranicznych Polaków • wymienia nazwy krajów, do których migrują Polacy i wskazuje je na mapie ogólnogeograficznej • omawia przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce • opisuje główne kierunki migracji Polaków po II wojnie światowej • odczytuje z danych statystycznych wielkość migracji z Polski i do Polski • opisuje dawne i współczesne kierunki migracji wewnętrznych w Polsce • wyjaśnia przyczyny wzrostu przyrostu rzeczywistego w Polsce w ostatnich latach • opisuje skutki migracji z Polski i do Polski • opisuje wpływ ruchów migracyjnych na zmiany liczby ludności Polski • omawia przyczyny ujemnego salda migracji ze wsi do miast w Polsce • omawia przyczyny ujemnego salda migracji zewnętrznych w Polsce • wyjaśnia przyczyny głównych kierunków współczesnych migracji zewnętrznych Polaków • oblicza saldo migracji w Polsce • opisuje skutki migracji zewnętrznych z punktu widzenia interesów Polski • ocenia wpływ ruchów migracyjnych na zmiany liczby i rozmieszczenie ludności Polski • oblicza przyrost rzeczywisty ludności Polski Struktura narodowościowa i wyznaniowa ludności Polski • wyjaśnia znaczenie terminów: „naród”, „państwo wielonarodowościowe”, „państwo jednolite narodowościowo”, „mniejszość narodowa”, „mniejszość etniczna”, „społeczność etniczna” • wymienia nazwy mniejszości narodowych zamieszkujących Polskę • wymienia nazwy mniejszości etnicznych i opisuje ich rozmieszczenie na mapie Polski • wyjaśnia, dlaczego Polska jest krajem niemal jednolitym narodowościowo • wymienia nazwy regionów zamieszkiwanych przez mniejszości narodowe i wskazuje je na mapie Polski • opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę wyznaniową ludności Polski • wyszukuje informacje o dorobku kulturowym wybranych mniejszości etnicznych • wykazuje zróżnicowanie struktury narodowościowej Polski przed II wojną światową i obecnie • analizuje przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia mniejszości narodowych w Polsce • opisuje zróżnicowanie narodowościowe i etniczne wybranych regionów Polski • charakteryzuje dorobek kulturowy, gospodarczy i naukowy wybranych grup etnicznych • przedstawia konteksty wielokulturowości w Polsce Struktura zatrudnienia • wymienia nazwy województw o najwyższym zatrudnieniu w usługach oraz wskazuje je na mapie Polski • wymienia przyczyny i skutki bezrobocia w Polsce • wyjaśnia przyczyny emigracji zarobkowej Polaków • wymienia główne, aktualne problemy rynku pracy w Polsce i w zamieszkiwanym regionie • opisuje na podstawie danych statystycznych zmiany w strukturze zatrudnienia ludności w Polsce • omawia strukturę zatrudnienia w wybranych województwach • opisuje główne, aktualne problemy rynku pracy w Polsce i w zamieszkiwanym regionie • opisuje zróżnicowanie stopy bezrobocia w wybranych województwach i porównuje je ze swoim województwem • wyjaśnia przyczyny zmian struktury zatrudnienia ludności • wykazuje różnice w strukturze zatrudnienia ludności w Polsce i we własnym regionie • wyjaśnia przyczyny i skutki bezrobocia w Polsce oraz migracji zarobkowej wybranych grup zawodowych • analizuje stopę bezrobocia w wybranych województwach oraz swoim regionie i formułuje wnioski • wyjaśnia zmiany w strukturze zatrudnienia w latach 1930–2008 w Polsce • porównuje strukturę zatrudnienia w swoim województwie oraz innych województwach i formułuje wnioski • omawia przyczyny zróżnicowania struktury zatrudnienia w wybranych województwach Polski • ocenia stopę bezrobocia w swoim województwie • oblicza stopę bezrobocia w Polsce • prognozuje zmiany w strukturze zatrudnienia w Polsce Urbanizacja w Polsce • wymienia cechy miast polskich • wymienia czynniki, które miały wpływ na intensywność urbanizacji w Polsce • odczytuje z danych statystycznych wskaźniki urbanizacji dla wybranych województw • wymienia nazwy obszarów najbardziej zurbanizowanych w Polsce i wskazuje te obszary na mapie Polski • opisuje miasta Polski według grup wielkościowych • rozróżnia typy aglomeracji w Polsce • wymienia nazwy aglomeracji miejskich i wskazuje je na mapie Polski • opisuje procesy urbanizacyjne w Polsce na podstawie danych statystycznych • omawia na podstawie danych statystycznych wskaźnik urbanizacji w Polsce w latach 1950–2008 • wyjaśnia przyczyny rozwoju wielkich miast w Polsce • opisuje funkcje miast Polski na wybranych przykładach • porównuje rozmieszczenie i wielkość miast w Polsce oraz zamieszkiwanym regionie • wyjaśnia różnicę między miastem a wsią • porównuje wskaźnik urbanizacji zamieszkiwanego województwa ze wskaźnikiem urbanizacji w wybranym województwie i formułuje wnioski • opisuje przyczyny zróżnicowania urbanizacji w wybranych regionach Polski • wykazuje różnice między aglomeracją monocentryczną a aglomeracją policentryczną • omawia problemy mieszkańców dużych miast • ocenia wpływ migracji ludności ze wsi do miast na proces urbanizacji • porównuje wskaźnik urbanizacji w Polsce oraz innych krajach i wymienia przyczyny jego zróżnicowania • analizuje i ocenia na podstawie mapy ogólnogeograficznej rozmieszczenie dużych miast w Polsce i zamieszkiwanym regionie • oblicza wskaźnik urbanizacji wybranych obszarów Polski i interpretuje go Rolnictwo w Polsce Czynniki rozwoju rolnictwa • wyjaśnia znaczenie terminów: „struktura użytkowania ziemi”, „użytki rolne”, „grunty orne” • wymienia nazwy obszarów o najkorzystniejszych warunkach przyrodniczych rozwoju rolnictwa i wskazuje te obszary na mapie Polski • wymienia czynniki ograniczające rozwój rolnictwa • opisuje na podstawie map tematycznych warunki przyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce • przedstawia warunki pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa • wyróżnia na podstawie danych statystycznych główne cechy struktury użytkowania ziemi oraz wielkości i własności gospodarstw rolnych w Polsce • opisuje na podstawie danych statystycznych poziom mechanizacji i chemizacji rolnictwa w Polsce • wyjaśnia wpływ polityki rolnej państwa na poziom rolnictwa w Polsce • wyjaśnia przyczyny przestrzennego zróżnicowania wielkości gospodarstw rolnych • przedstawia skutki rozdrobnienia gospodarstw rolnych w Polsce • ukazuje zmiany w polskim rolnictwie po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej • ocenia warunki przyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce • ocenia warunki pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce • ocenia strukturę użytkowania ziemi w Polsce i porównuje ją ze strukturą w innych krajach Europy • porównuje warunki rozwoju rolnictwa w Polsce z warunkami w województwie, w którym mieszka, i formułuje wnioski Produkcja roślinna i zwierzęca w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminów: „struktura upraw”, „plony”, „zbiory”, „areał” • wymienia nazwy głównych roślin uprawnych w Polsce • wymienia czynniki warunkujące rozmieszczenie upraw w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminów: „hodowla zwierząt”, „pogłowie”, „obsada” • wymienia cele hodowli zwierząt w Polsce • opisuje główne kierunki produkcji zwierzęcej w Polsce • omawia cele hodowli zwierząt w Polsce • wskazuje przyczyny spadku pogłowia zwierząt hodowlanych w Polsce • omawia strukturę powierzchni zasiewów w Polsce na podstawie danych statystycznych • wyróżnia główne cechy struktury zasiewów w Polsce na podstawie analizy map, wykresów, danych liczbowych • omawia na podstawie map tematycznych rozmieszczenie wybranych roślin uprawnych w Polsce • wymienia nazwy obszarów upraw wybranych roślin i wskazuje je na mapie tematycznej Polski • wyróżnia główne cechy struktury hodowli w Polsce na podstawie analizy map, wykresów i danych liczbowych • opisuje pogłowie bydła i trzody chlewnej w Polsce w wybranych latach • omawia znaczenie hodowli drobiu, koni i owiec w Polsce • wymienia nazwy obszarów hodowli wybranych zwierząt w Polsce i wskazuje te obszary na mapie Polski • wyróżnia główne cechy struktury użytkowania ziemi w Polsce na podstawie analizy map, wykresów, danych liczbowych • wyjaśnia znaczenie produkcji roślinnej w wyżywieniu ludności kraju • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania w rozmieszczeniu wybranych upraw (pszenicy, ziemniaków, buraków cukrowych) w Polsce • wyjaśnia znaczenie produkcji zwierzęcej w wyżywieniu ludności kraju • wymienia przyczyny zróżnicowania w rozmieszczeniu hodowli bydła i trzody chlewnej w Polsce • wyjaśnia przyczyny spadku pogłowia zwierząt hodowlanych w Polsce • wyjaśnia związek między żyznością gleb a rodzajem upraw • uzasadnia zróżnicowanie natężenia upraw roślin w wybranych rejonach • ocenia strukturę hodowli zwierząt gospodarskich w Polsce • ocenia towarowość polskiego rolnictwa • porównuje plony i zbiory wybranych roślin w Polsce i innych krajach na podstawie danych statystycznych oraz formułuje wnioski • uzasadnia potrzebę rozwoju gospodarstw ekologicznych w Polsce Przemysł Zmiany w polskim przemyśle • przedstawia funkcje przemysłu • dokonuje podziału przemysłu na sekcje i działy • wymienia czynniki lokalizacji zakładów przemysłowych w Polsce • opisuje na wybranych przykładach czynniki lokalizacji przemysłu • opisuje znaczenie inwestycji zagranicznych w Polsce • przedstawia gospodarcze korzyści i społeczne skutki restrukturyzacji przemysłu • przedstawia przemiany w strukturze produkcji w Polsce • wymienia najlepiej rozwijające się obecnie działy produkcji przemysłowej w Polsce i zamieszkiwanym regionie • wymienia nazwy okręgów przemysłowych i wskazuje te okręgi na mapie Polski • wyjaśnia przyczyny największej koncentracji przemysłu na południu Polski • omawia cele tworzenia specjalnych stref ekonomicznych • wyjaśnia przyczyny przestrzennego zróżnicowania lokalizacji okręgów przemysłowych w Polsce • omawia korzyści i negatywne skutki koncentracji przemysłu • wyjaśnia przyczyny zmian zachodzących w przemyśle w Polsce i w zamieszkiwanym regionie • analizuje przyczyny i skutki prywatyzacji oraz restrukturyzacji przemysłu w Polsce • wyjaśnia związki między lokalizacją przemysłu a warunkami naturalnymi, rynkiem zbytu, szlakami komunikacyjnymi i potencjałem ludzkim • ocenia społeczne i gospodarcze korzyści utworzenia specjalnych stref ekonomicznych • uzasadnia potrzebę rozwijania nowoczesnych działów produkcji przemysłu • uzasadnia potrzebę restrukturyzacji przemysłu w wybranych okręgach przemysłowych • ocenia gospodarcze korzyści i społeczne skutki restrukturyzacji i prywatyzacji przemysłu Przemysł wydobywczy w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminów: „górnictwo”, „okręg przemysłowy”, „infrastruktura przemysłowa” • klasyfikuje surowce mineralne • kreśli diagramy ilustrujące wielkość wydobycia wybranych surowców mineralnych • wymienia przyczyny spadku wydobycia węgla kamiennego • wymienia nazwy obszarów wydobywania wybranych surowców mineralnych i wskazuje te obszary na mapie Polski • odczytuje z danych statystycznych wielkość wydobycia wybranych surowców w Polsce • wyjaśnia znaczenie gospodarcze wybranych surowców mineralnych • wyjaśnia znaczenie gospodarcze surowców mineralnych • analizuje strukturę wydobycia wybranych surowców mineralnych • analizuje diagramy ilustrujące wielkość wydobycia wybranych surowców w Polsce • ocenia zasoby surowców mineralnych w Polsce na podstawie danych statystycznych • porównuje wielkość wydobycia poszczególnych surowców mineralnych w Polsce z wielkością wydobycia w innych krajach • wykazuje potrzebę racjonalnego wykorzystania surowców mineralnych w Polsce • wykazuje zależności między lokalizacją kopalni a rozmieszczeniem zakładów przetwarzających wydobywane surowce mineralne Przemysł energetyczny w Polsce • klasyfikuje elektrownie • wymienia nazwy źródeł energii wykorzystywanych w Polsce • opisuje czynniki lokalizacji wybranych elektrowni w Polsce • wymienia wady i zalety poszczególnych rodzajów elektrowni • wymienia nazwy alternatywnych źródeł energii wykorzystywanych w Polsce • przedstawia na podstawie różnych źródeł informacji strukturę wykorzystania źródeł energii w Polsce • odczytuje z danych statystycznych i diagramów wielkość produkcji energii elektrycznej • opisuje strukturę produkcji energii elektrycznej według rodzajów elektrowni • wymienia nazwy wybranych elektrowni cieplnych i wodnych oraz wskazuje te elektrownie na gospodarczej mapie Polski • wyjaśnia przyczyny i skutki dominacji energetyki cieplnej w Polsce • opisuje wykorzystanie wód płynących do produkcji energii elektrycznej w Polsce • wykazuje korzyści z wykorzystywania niekonwencjonalnych źródeł energii w Polsce • przedstawia i ocenia wpływ przemysłu energetycznego na stan środowiska przyrodniczego Polski • ocenia strukturę produkcji energii elektrycznej według rodzajów elektrowni w Polsce i formułuje wnioski • wykazuje korzyści z wykorzystywania alternatywnych źródeł energii Usługi Usługi i transport w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminów: „usługi”, „komunikacja”, „transport”, „obwodnica” • klasyfikuje usługi • wymienia nazwy usług rozwijających się w zamieszkiwanym regionie • wymienia przykłady działów usług rozwijających się i zanikających • rozróżnia rodzaje transportu • wskazuje na mapie Polski główne szlaki transportu lądowego • opisuje znaczenie usług we współczesnej gospodarce Polski i swojego regionu • opisuje znaczenie poszczególnych działów transportu lądowego w gospodarce kraju i swojego regionu • uzasadnia konieczność modernizacji transportu lądowego w Polsce • opisuje przestrzenne zróżnicowanie gęstości sieci kolejowej i dróg kołowych w Polsce • wymienia przyczyny wzrostu znaczenia transportu samochodowego i przesyłowego w Polsce • opisuje zmiany na rynku usług w Polsce • wyjaśnia szybki rozwój wybranych usług w Polsce i zamieszkiwanym regionie • wyjaśnia zróżnicowanie gęstości oraz jakości sieci transportu samochodowego i kolejowego w Polsce na podstawie map tematycznych i danych statystycznych • wyjaśnia potrzebę budowy nowoczesnych autostrad • wykazuje znaczenie usług w tworzeniu PKB • analizuje przewóz ładunków i pasażerów w Polsce według rodzajów transportu • opisuje bariery rozwoju transportu samochodowego i kolejowego w Polsce • wykazuje wpływ gęstości oraz jakości sieci dróg kołowych i kolejowych na rozwój innych dziedzin działalności gospodarczej w Polsce • wykazuje związki między rozwojem gospodarczym a usługami Walory turystyczne Polski • wyjaśnia znaczenie terminów: „turystyka”, „walory turystyczne”, „infrastruktura turystyczna” • klasyfikuje turystykę ze względu na cel wyjazdów • wyjaśnia przyczyny wzrostu ruchu turystycznego po 1989 roku • wymienia przykłady walorów turystycznych Polski • wymienia atrakcje turystyczne wybranego regionu turystycznego w Polsce • wyjaśnia znaczenie turystyki w gospodarce Polski i swojego regionu • wyjaśnia przyczyny rozwoju turystyki w Polsce • wymienia cele przyjazdów turystów zagranicznych do Polski • wymienia nazwy regionów oraz ośrodków turystycznych o wysokich walorach turystycznych i wskazuje je na mapie Polski • opisuje polskie obiekty znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO i wskazuje je na mapie Polski • wymienia nazwy regionów najczęściej odwiedzanych przez Polaków i wskazuje te regiony na mapie świata • analizuje ruch turystyczny w Polsce na podstawie danych statystycznych • porównuje przyjazdy turystów i wpływy z turystyki w Polsce i wybranych krajach Europy • wykazuje na przykładach walory przyrodnicze i kulturowe Polski na podstawie różnych źródeł informacji geograficznej • przedstawia przyczyny turystyki zagranicznej Polaków • wykazuje znaczenie rozbudowy infrastruktury turystycznej dla rozwoju turystyki w Polsce • ocenia walory turystyczne wybranych regionów Polski • wyjaśnia znaczenie turystyki krajowej jako źródła dochodu regionu i państwa • wykazuje potrzebę ochrony walorów turystycznych Handel zagraniczny Polski • wyjaśnia znaczenie terminów: „handel zagraniczny”, „import”, „eksport”, „saldo bilansu handlu zagranicznego” • wymienia przykłady towarów pochodzących z importu, z których korzysta w życiu codziennym • wyjaśnia znaczenie handlu zagranicznego dla gospodarki Polski • wykazuje korzyści handlu zagranicznego • wymienia nazwy państw będących głównymi partnerami handlowymi Polski i wskazuje je na mapie politycznej świata • wymienia nazwy towarów eksportowanych z Polski • wymienia nazwy towarów importowanych do Polski • wyjaśnia przyczyny ujemnego salda bilansu handlu zagranicznego • omawia na podstawie danych statystycznych bilans handlu zagranicznego Polski • opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę towarową handlu zagranicznego • ocenia znaczenie handlu zagranicznego w życiu codziennym • analizuje dane liczbowe dotyczące bilansu handlu zagranicznego Polski w ostatnich latach i formułuje wnioski • proponuje sposoby uzyskania przez Polskę dodatniego bilansu handlowego D Odpowiedzi - (roczna amplituda) 17 *C - suma opadów 440 mm- zwrotnikowa Czeluskin - 34*C - 190 mm - umiarkowana Rovaniemi - 28*C - 525mm - umiarkowana Przy Miami płyni prąd ciepły, który przynosi wilgotne powietrze i to powietrze się tam skrapla powodując duze opady. b) Quito znajduje się na dużej wysokości c) Londyn znajduje się w strefie umiarkowanej przybrzeżnej, a Astana leży w kontynentalnej 6. równikowa, zwrotnikowa, umiarkowana 7. Gdańsk - 1000hPa - 10*C - 7/8 nieba za chmurami - nie ma - NW i 7,5 m/s Londyn - 1025 hPa - 12*C - 2/8 nieba za chmurami - nie ma - NW i 5 m/s kafeel odpowiedział(a) o 11:05 zadanie 4 strona 42TUNIS - 17*C - 440 mm - PodzwrotnikowaCZELUSKIN - 34*C - 190 mm - OkołobiegunowyROVANIEMI - 28*C - 525 mm - Umiarkowana, klimat morskizadanie 5 strona 43a) Teneryfa- zimny front, niskie opady Miami- ciepły front, opady wysokieb) Quito- położone wysoko w górach i temperatura niższa. Kisangani- położenie niskie i temperatura Londyn- Odległość od oceanów jest bliższa Astania- odległośc od oceanów dalekazadanie 6 strona 43A- strefa podzwrotnikowaB- strefa równikowaC- umiarkowana morska i lądowa .zadanie 7 strona 44ciśnienie atmosferyczne: 1500 - 1025temperatura powietrza: 10*C - 12*Czachmurzenie: siedem ósmych nieba - jedna czwarta niebaopady atmosferyczne: brak - brakkierunek i prędkość wiatru: 7,5 na sekunde - 5 m na sekundezadanie 8 strona 44- dymy fabryczne i samochodowe-globalne ocieplenie-znieczyszczeniaLICZE NA NAJ ; ) - pozdrawiam majussia odpowiedział(a) o 14:48 klimatotwórcze : 1. , 3. , pogody : 2. , 4. , Słonecznie, temp. 2, n. wiatr, przelotne opady śniegu, 25 stopni, słonecznie, bez wiatru, deszcze - sporadycznie3. Po kolei jak masz wpisywać :temp. powietrza, stopnie C, opad atmosferyczny, deszczomierz, hPa, barometr - od lewej do prawejStr. - 34 C, 440 mm, zwrotnikowyCzeluskin - 17 C, 190 mm, okołobiegunowyRovaniemi - 28 C, 525 mm, umiarkowany43 strony nie mam! :)Liczę na naj. :D olakun5 odpowiedział(a) o 21:01 tunis;34 stopnie celcjusza 525mm, podzwrotnikowaczeluskin; 17 stopni celcjusza 190 mm okołobiegunowarovaniemi 28 stopni celcjusza 440 mm, umiarkowany chłodny pani mi sprawdzała ćw Sprawdź tu, może będą całe rozwiązane ćwiczenia:[LINK] blocked odpowiedział(a) o 17:29 Yo! Sprawdź tu : W razie czego pisz może i mam. jak znajdę ćw to napisze tutaj. haha, niestety nie mam. ładnie wy daleko jesteście. My mamy raz w tyg gecie. a wy? odp na profilu. CATCHYOU odpowiedział(a) o 15:51 jetsem w 3 gimazjum, cw. juz wyrzucilam Uważasz, że znasz lepszą odpowiedź? lub Utworzono dnia 10 maja 2017r. członkowie koła turystyczno - krajoznawczego oraz uczniowie klasy II gimnazjum brali udział w kolejnym spotkaniu z podróżnikiem - panem Piotrem Marynowskim. Spotkanie poświęcone było Indiom. Zwiedzaliśmy Tadż Mahal - mauzoleum wzniesione w Agrze i stolice kraju - Delhi. Usłyszeliśmy wiele ciekawych informacji o tych miastach. Oglądaliśmy zdjęcia i pamiątki z podróży. W czasie spotkania w tle słyszalna była hinduska muzyka. Odważni mogli spróbować pasztetu z krokodyla i wasabi (ostrego chrzanu). Wszyscy z zaciekawieniem słuchali opowieści o odległych regionach świata. Utworzono dnia 06:45 W Indiach co minutę 44 osoby wychodzą z biedy. W Nigerii co minutę sześć osób w nią wpada. Miliony Nigeryjczyków w skrajnej biedzie Nigeria ma ich 87 mln, a Indie 73 mln. Jest to ciekawe nie tylko dlatego, że upada obrazowany przez żebraków i rikszarzy stereotyp Indii jako miejsca o największej koncentracji nędzarzy. Biedy na świecie jest coraz mniej głównie dzięki postępowi w kilku olbrzymich krajach: Chinach, Brazylii i Indiach. Jednak wysunięcie się na pierwszą pozycję Nigerii może budzić zdziwienie. To najludniejszy kraj Afryki (186 mln), ale Indie są pod tym względem siedmiokrotnie większe. Poza tym Nigeria ma duże zasoby ropy naftowej, więc teoretycznie powinna być bogata. Jednak pieniądze z eksportu ropy – którą w Nigerii niekiedy zamiast „czarnym złotem” nazywa się „czarnym przekleństwem” – zamiast spływać do ludu bogacą elity powiązane z władzą i zagraniczne koncerny. W 2017 r. ujawniono, że Shell i włoski ENI kupiły od rządu Nigerii złoże ropy warte 500 mld dol. za… 1,3 mld. Z tego miliard od razu został „wyprany” przez konto prywatnej firmy, a członkowie rządu najpewniej zarobili na tym pokaźne sumy. Już wcześniej Bank Światowy informował o rosnącej biedzie w Nigerii, a Afrykański Bank Rozwoju w lutym szacował, że liczba nędzarzy tam jest prawie dwukrotnie wyższa niż w opracowaniu Brookings Institution: tylko jeden na pięciu Nigeryjczyków ma dochód wyższy niż 2 dol. dziennie. Zdaniem nigeryjskiego ministra przemysłu i rozwoju Okechukwu Enelamaha raport jest nadmiernie alarmistyczny, bo pokazuje przeszły okres, kiedy kraj był w recesji (Nigeria wpadła w recesję pod koniec 2016 r.). Enelamah ma nadzieję, że obecna polityka gospodarcza rządu zredukuje biedę, sprzyja temu też wzrost cen ropy na światowych rynkach. Bieda w Afryce Z raportu wyłania się ponury obraz Afryki. Z 643 mln nędzarzy dwie trzecie mieszka na tym kontynencie. Do końca obecnego roku przybędzie jeszcze 3,2 mln. Jest to wynik rozmaitych wzajemnie oddziaływających na siebie czynników: wysokiego przyrostu naturalnego, konfliktów zbrojnych, złych rządów, zmian klimatycznych. Co istotniejsze, w Afryce leży 14 z 18 krajów, w których poziom nędzy rośnie. Demokratyczna Republika Konga jest na dobrej drodze, by również prześcignąć Indie pod względem liczby biedaków. W wychwalanej jako cud gospodarczy Etiopii co czwarty obywatel nadal żyje w skrajnej nędzy. Uchodźcy w Europie – Krótki przewodnik po faktach W 2015 r. 65 milionów ludzi na świecie pozostawiło swoje domy, by uciec przed konfliktem zbrojnym, prześladowaniami lub efektami katastrof naturalnych. To najwięcej od II Wojny Światowej. Kim są uchodźcy? Przed czym uciekają? Dokąd? Co robi w związku z tzw. kryzysem …

indie kraj bogaczy i nędzarzy